Ami ohun lori awon faweeli ati oro onisilebu kan

6 minutes read

Ami ohun lori awon faweeli ati oro onisilebu kan, Ile-ife saaju dide oduduwa (Love before rose black), Ami ohun (Sign sound). Edudelight.com

EKA ISE EDE

AKOLE ISE:Ami Ohun lori awon faweli ati oro onisilebu kan.

Ami ohun ni o maa n fi iyato han laarin iro kan si iro keji.

Ohun Isale \ (d) o doju ko opa osi
Ohun aarin – (r) O wa ni ibu
Ohun Oke / (m) O doju ko apa otun

Ami Ohun lori faweli:

A E E I O O U (Faweli airanmupe)

AN EN IN ON UN (Faweli aranmupe)

Ami Ohun lori oro onisilebu kan

silebu ni ege oro ti o kere julo ti eemi le gbe jade leekan soso lai si idiwo

Akiyesi: Iye ami ori oro ni iye silebu inu oro bee.

Apeere oro onisilebu kan

Ta (sell) – ohun isale (d) kf
Sun (sleep) – ohun isale (d) kf
We (bath) – ohun isale (d) kf
Mu (drink) – ohun aarin (r) kf
Ko (write) – ohun aarin (r) kf
Lo (go) – Ohun aarin (r) kf
Ji (steal) – Ohun Oke (m) kf
Fe (love) – Ohun Oke (m) kf
Si (open) – Ohun Oke (m) kf

EKA ISE: ASA

AKOLE ISE: Ile – Ife saaju dide oduduwa ati idagbasoke ti oduduwa mu ba awujo naa.

Itan so peilu ile-ife ni orisun Yoruba
Itan fi ye wa pe inu igbo kijikiji ni ilu ile – ife wa
Itan so pe awon Yoruba ni ibasepo pelu awon Tapa ati ibaripa
Ilu ile-ife di agbogoyo eto oselu, esin abalaye ati awon asa Yoruba leyin dide oduduwa.
Ninu eto eko ni odun 1962 ni a gbe ile eko giga yunifasiti lo si ilu ile-ife
Ayipada otun de ba oro aje ilu ile ife leyin dide oduduwa

Igbelewon:

Fun ami ohun loriki
Ona meloo ni ami ohun ede Yoruba pin si?
Kin ni silebu?
Salaye idagbasoke ti o de ba ilu ile ife saaju dide oduduwa

Ise asetilewa: Ko oro onisilebu mewaa ki o si fi ami ohun ti o ba okookan won mu si i

OSE KETA

Eka Ise Ede

Akole Ise Ede

Ami Ohun lori oro onisilebu meji

i ba – ta(shoe) (dd) – kf – kf

ii E – we(leaf) (rd) – f – kf

iii A– ja(dog) (rm) – f – kf

iv Ba – ba (father)(dm) – kf – kf

v Ti – ti(a name of a person) (mm) – kf – kf

AMI OHUN LORI KONSONANTI ARAMUPE

Ninu ede Yoruba konsonati aramupe asesilebu ti a ni ni “N” konsonanti yii le jeyo ninu oro bi eyo silebu kan nitori o le gba ami ohun lori. apeere,

i n lo –(mr) –k –kf

ii n sun – (md) – k-kf

iii o –ro –n –bo (drdm)-kf-k-kf

iv ba-n-te (ddm)-kf-k-kf

v ko-n-ko (ddd)-kf-k-kf abbl

EKA ISE: ASA

AKOLE ISE: Awon eya Yoruba ati Ibi ti won tedo si

Osusu owo ni gbogbo omo kaaro-o-o jiire se ara won. Bi o ti le je pe won ko si ni ojukan, si be omo iya ni gbogbo won.

Oniruuru eya ati ede ni awon omo Yoruba pin si kaakiri orile-ede Naijiria.

Awon eya Yoruba ati ilu ti won tedo si

OYO Ibadan, Iwo, Iseyin,Saki, Ogbonoso, Ikoyi-ile,

Igbo-ora, Eruwa, Ikeru, Ejigbo.

IFE Osogbo, Ile-ife, Obaluri, Ifetedoo, Araromi,

Oke igbo abbl

IJESA Ilesa, Ibolan, Ipetu-ijesa, Ijebu, Ijesa,

Esa-oke, Esa-odo, Imesi-ile abbl

EKITI Ado, Ikere, Ikole, Okamesi, Otun, Oya, Isan,

Omuo, Ifaki, abbl

Ondo Akure, Ondo, Owo, Idanre, Ore, Okitipupa,

Ikere, Akoko, Isua, Oke-igbo abbl

EGBA Abeokuta, Sagamu, Ijebu-ode, Epe, Igbesa,

Awori, Egbedo, Ayetoro, Ibora, Iberekodo,

Oke-odon, abbl

YEWA Ilaroo, Ayetoro, Imeko, Ifo, Isaya, Igbogila,

Ilobi, Ibese, abbl

IGBOMINA Ila-orayan, Omu-Aran, Oke-ila, Omupo,

Ajase-ipo abbl

ILORIN Ilorin, Okeoyi, Iponrin, Afon, Bala,

Ogbondoroko, abbl

EKO Isale-eko, Epetedo, Osodi, Ikotun, Egbe,

Agege, Ilupeju, Ikeja, Musin, Ikorodu,

Egbeda abbl.

EGUN Ajase, Ibereko, Aradagun abbl

EKA ISE: LETIRESO

AKOLE ISE: Awon Ohun to ya litireso Soto si Ede Ojoojumo

Ede ni ohun to jade lenu ti o ni itumo ti o si je ami iyato laarin eniyan ati eranko.
Ede ni a n lo lati gbe ero okan wa kale fun elomiiran
Akojopo ede ti o di oro ijinle ni litireso.
Ede joojumo je ipede igbora eni ye lawujo ti o ya eniyan ati eranko soto.
Ijinle ede ti o kun fun ogbon, imo, oye, iriri,asa, igbagbo, ati eto awujo ni litireso.

IGBELEWON:

Ko oro onisilebu marun-un ki o si fi ami ohun ti o ye si i
So iyato meta ti o ya litireso soto si ede ojoojumo
Ko eya Yoruba marun-un ati ibi ti won tedo si

ISE SISE: ko oro onii- konsonanti arnmupe marun-un pelu ami ohun to dangajia

OSE KERIN

EKA ISE: EDE

AKOLE ISE: SILEBU

Silebu ni ege oro ti o kere julo ti eemi le gbe jade leekan soso lai si idiwo.

Iye ami ohun ti o jeyo ninu oro kan ni iye silebu iru oro bee.

Ihun oro orusilebu kan le je,

I faweli nikan –(F)

ii Apapo konsonati ati faweli (KF)

iii Konsonati aranmupe asesilebu (N)

Apeere faweli nikan,

Gbogbo faweli aramupe ati aramupe je ihun oro onisilebu kan a e e I o o u

an en in on un.

Lilo won

Mo-ra-a (silebu kan ni “a, I, on, ati un”)

Mo-ri-i

Tolu mo-on

Baba-fun-un

Apeere apapo konsonati ati faweli (KF)

Lo – KF

Je – KF

Sun – KF

Fe – KF

Gba – KF

Ta – KF

Ge – KF

Ke – KF

Ra – KF

Ran – KF

EKA ISE: ASA

AKOLE ISE: Ikini ni aarin eya Yoruba, ounje won ati bi won se n se won

Asa ikini je okan lara iwa omoluabi. o je iwa ti a gbodo ba lowo omo ti a bi, ti a ko ti o si gba eko rere dandan ni ki omokurin dobale gbalaja ki omobirin si wa lori ikunle ti won ba n ki agba.

Ikini ni aarin eya Yoruba.

Ede Ajumolo Ede Adugbo Ilu

E kaa-aro Wen kaaaro Ijebu

Nkoo Oro Ekiti

In kuo u ro o Ilesa

O koo ri ro Akoko

E kaaro Ife

Apeere miran

Alangbaa ti wo le Alangbaa ti wo le Oyo

Olo do gba ti ole Ijesa

Ijon gba ti wo le Ijebu

Ounje eya Yoruba

Ouje je ohunkohun ti eniyan tabi eranko n je tabi mu ti o si n sara lore.

Orisirisi awon agbegbe ni ile Yoruba ni o ni iru ounje ti won feran.

Ondo ati Ekiti – Iyan

Ijebu – Ikokore

Egba – Laafu

Ibadan – Oka/amola abbl

Ona ti a n gba se awon ounje ni ile Yoruba

Ewa

Won a sa ewa

Won a gbe omi ka ori ina

Bi omi ba ho won a da ewa sii

Won a re alubosa sii

Bi ewa ba ti fe jinna, won a fi ata lilo epo ati iyo sii

Leyin ti o ba ti jinna, o ti di jije

Oole / moin moin

Won a bo eepo ewa kuro

Won a lo ewa pelu ata ati alubosa

Won a pon ewa sinu ewe

Won a gbe e kana

Bi o ba jina, o di jije

Akara

Won abo ewa

Won a lo ewa pelu ata

Won a gbe epo kana

Won a re alubosa si ewa lilo

Won a da ewa lilo die die sinu epo gbigba

Bi o ba din tan, o di jije

Isu sise

Won a bo eepo ara isu danu

Won a gee si wewe

Won a gbe e kana pelu omi

Won a fi iyo sii, won a si de ikoko naa

Bi o ba jina, o jije

Iyan

Won a be isu

Won a gee si wewe

Won a da isu si ori ina pleu omi ninu re

Won kii fi iyo si bi isu jije

Bi o ba jinna, won a gun ninu odo

Leyin eyi won a fi obe ti o wu won jee

Asaro

Won a be epo isu danu

Won a gee si wewe

Won a gbe omi lena

Won a da eroja bi ata, epo, eja, iyo, ede alubosa abbl sinu re

Bi omi ba ti ho, won a da isu sii

Won a roo po

Bi o ba jinna, o di jije abbl

Igbelewon:

Fun ounje ni oriki
Ko eya Yoruba merin ki o si ko ounje ti won feran ju
Kin ni silebu?
Ko ihun silebu pelu apeere meji meji

Ise asetilewa: bawo ni a se n se ekuru ati obe gbegiri nin ile yoruba

Akoto ode-oni – Asa Ikini sa Pataki ni ile Yoruba

Lesson Note on Yoruba JSS1 (Basic 7) First Term

6 minutes read

Ami ohun lori awon faweeli ati oro onisilebu kan